Słowniki

Aleksander Mardkowicz: Karaj sez-bitigi. Słownik karaimski. Karaimisches Wörterbuch, Łuck 1935, Wydawnictwo Aleksandra Mardkowicza, ss. 72.
 
To jedyny słownik odnoszący się jedynie do narzecza łucko-halickiego języka karaimskiego. Jest to słownik - jak to też autor na wstępie zaznacza - podręczny, więc nie zawiera on w sobie "całego skarbu języka karaimskiego". Tłumaczy on podstawowy zasób słownictwa na język polski i niemiecki. Jako podstawę dla pisowni wyrazów karaimskich została przyjęta polska ortografia. Hasła słownikowe rzadko są rozbudowane, najczęściej jako znaczenie karaimskiego wyrazu występuje tylko jego polski i niemiecki odpowiednik, oraz synonimy, które pomagają w lepszym zrozumieniu karaimskiej postaci. Na końcu słownika zostało załączone krótkie, jednostronicowe uzupełnienie, i składająca się z trzech wyrazów errata.[Michał Nemeth]
 
 
Baskakov, N. A. / Szapszał, S. M. / Zajączkowski, A. [red.]Słownik karaimsko-rosyjsko-polski, Moskwa 1974, ss. 688.
 
Słownik karaimsko-rosyjsko-polski to najbardziej obszerny słownik języka karaimskiego, zawierający słownictwo wszystkich trzech dialektów karaimskich: krymskiego, łucko-halickiego i trockiego. Redaktorami słownika byli N. A. Baskakov, S. M. Szapszał i A. Zajączkowski, nad opracowaniem słownika zaś pracowali także: A. Dubiński, Ch, F. Ischakova, R. M. Ižbulatova, K. Musaev i W. Zajączkowski. Zawiera on ponad 17 tys. haseł, jednak liczbę tą trzeba traktować umownie, wszak zwiększona została ona poprzez podanie jako osobne hasła wyrazów w poszczególnych narzeczach różniących się tylko charakterystyczną dlań fonetyką. Za podstawę pracy kodyfikacyjnej leksyki karaimskiej zostały przyjęte publikacje i rękopisy w tym języku, powstałe do chwili ukazania się słownika. Bibliografię tychże znajdziemy na stronach 14-29. Pisownia karaimskich wyrazów jest oparta na alfabecie rosyjskiej cyrylicy, z dodatkiem znaków oddających fonemy charakterystyczne dla języka karaimskiego (ö, ÿ).
Każde z haseł słownikowych zawiera kolejno: kwalifikator odnoszący się do narzecza, w którym dany wyraz jest używany, w przypadku zapożyczeń oznaczenie, z którego języka został wyraz przejęty, miejsce, gdzie można daną postać odnaleźć w tekstach karaimskich z zachowaniem oryginalnej pisowni, znaczenie wyrazu w języku rosyjskim i polskim, zwroty, złożenia, w których są one używane i wreszcie etymologicznie odpowiednie postaci w pozostałych narzeczach.
Na końcu słownika znajdziemy indeks nazwisk karaimskich (ss. 674-680), indeks nazw miesięcy karaimskich (ss. 681-682), indeks nazw dni tygodnia (s. 682) indeks nazw geograficznych (ss. 683-684), a także przykład karaimskiego tekstu (ss. 685-686). [Michał Nemeth]
 
 
Kowalski, T.Karaimische Texte im Dialekt von Troki, Prace Ko­misji Orjentalistycznej PAU, t. 11, Kraków 1929.
 
Pierwszy, leksykograficznie na wysokim poziomie naukowym opracowany słownik to glosariusz, który został dołączony do pracy Tadeusza Kowalskiego Karaimische Texte im Dialekt von Troki, wydanej w 1929 roku w Krakowie. Zawiera on 130 stron (ss. 149-280), i odnosi się oczywiście, jak też tytuł pracy wskazuje do narzecza trockiego. Tę stosunkowo krótką pracę cechuje przede wszystkim staranność leksykograficzna, i wysoki poziom merytoryczny. Większość haseł zawiera kwalifikatory wskazujące na pochodzenie wyrazu (oczywiście jeśli mowa o zapożyczeniu). Nie wszystkich słowiańskich wyrazów pochodzenie został oznaczone, jednak możemy się dowiedzieć bez wyjątku, które wyrazy są arabskiego, perskiego, hebrajskiego bądź też greckiego pochodzenia. Jak chodzi o "ortografię" użytą w słowniku, T. Kowalski zastosował zapis półfonetyczny oparty na ortografii polskiej:
Dla czytelnika nieprzyzwyczajonego do takiej transkrypcji na pierwszy rzut oka może taki zapis być trudnym w odczycie, jednak jest on niewątpliwie zaletą pracy - solidnie sporządzona transkrypcja pokazuje nam dokładną wymowę. Znaczenia karaimskich wyrazów zostały podane w języku polskim i niemieckim, ponadto przeważającą ich większość można odnaleźć w tekstach znajdujących się we wcześniejszych częściach Karaimische Texte..., co ułatwia ich zrozumienie poprzez możliwość odnalezienia ich w szerszym kontekście.[Michał Nemeth]
 
 
Levi, B. Z.: Russko-karaimskij slovaŕ,  Odessa 1996, ss. 118.r
 
Wydany nakładem 50 sztuk słownik rosyjsko-karaimski jest jedynym dotychczas wydanym słownikiem tłumaczącym na język karaimski. W znacznym stopniu ułatwić on może tak naukę języka, jak i pracę badawczą. [Michał Nemeth]
Czytany 11486 razy
Więcej w tej kategorii: Język »